Η επιχείρηση -άλλη μια ένδειξη του πόσο ασταθής παραμένει η κατάσταση στη Μέση Ανατολή- πραγματοποιήθηκε τις πρώτες πρωινές ώρες στη θαλάσσια περιοχή νότια του νησιού Λαράκ, με το αμερικανικό Πεντάγωνο να υποστηρίζει ότι επρόκειτο για «αμυντικά πλήγματα» με στόχο την προστασία αμερικανικών δυνάμεων από «άμεσες απειλές» των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων.
Σύμφωνα με ανακοίνωση της CENTCOM, οι στόχοι περιλάμβαναν πυραυλικές εγκαταστάσεις αλλά και ιρανικά σκάφη τα οποία επιχειρούσαν να ποντίσουν νάρκες κοντά στα Στενά του Ορμούζ. Η Ουάσιγκτον υποστηρίζει ότι οι επιχειρήσεις ήταν περιορισμένης κλίμακας και πραγματοποιήθηκαν με «αυτοσυγκράτηση», ώστε να μην τιναχθούν στον αέρα οι συνομιλίες που διεξάγονται τις τελευταίες ημέρες στο Κατάρ.
Από ιρανικής πλευράς δεν υπήρξε άμεση επίσημη αντίδραση, ωστόσο κρατικά και φιλοκυβερνητικά μέσα ενημέρωσης παρουσίασαν τις επιθέσεις ως σαφή παραβίαση της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός που είχε τεθεί σε εφαρμογή τον Απρίλιο. Το πρακτορείο Nour News έκανε λόγο για θύματα μεταξύ ιρανικού προσωπικού, χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες.
Διπλωματία υπό τη σκιά των όπλων
Το παράδοξο της νέας κρίσης είναι ότι η στρατιωτική κλιμάκωση σημειώνεται τη στιγμή που τόσο η Ουάσιγκτον όσο και η Τεχεράνη αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας ευρύτερης συμφωνίας αποκλιμάκωσης.
Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε λίγες ώρες πριν από τα πλήγματα ότι οι συνομιλίες «προχωρούν καλά», επιβεβαιώνοντας πως εξετάζεται η παράταση της εκεχειρίας για ακόμη 60 ημέρες, προκειμένου να ολοκληρωθούν οι διαπραγματεύσεις γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και το καθεστώς ασφαλείας στα Στενά του Ορμούζ.
Ο Τραμπ πιέζει για το εμπλουτισμένο ουράνιο του Ιράν
Παράλληλα, ο Αμερικανός πρόεδρος κλιμάκωσε τη ρητορική του στο ζήτημα του ιρανικού εμπλουτισμένου ουρανίου, το οποίο παραμένει το μεγαλύτερο σημείο τριβής μεταξύ των δύο πλευρών.
Σε ανάρτησή του στο Truth Social, ο Τραμπ υποστήριξε ότι το πυρηνικό υλικό του Ιράν «θα πρέπει είτε να παραδοθεί στις ΗΠΑ για καταστροφή είτε να καταστραφεί επιτόπου υπό διεθνή εποπτεία». Η συγκεκριμένη θέση θεωρείται εξαιρετικά δύσκολο να γίνει αποδεκτή από την Τεχεράνη, η οποία επιμένει ότι το πυρηνικό της πρόγραμμα έχει ειρηνικό χαρακτήρα και δεν μπορεί να εμφανιστεί πολιτικά να παραδίδει στρατηγικό υλικό στην Ουάσιγκτον.
Διεθνή ΜΜΕ αναφέρουν πως το Ιράν εξετάζει εναλλακτικά σενάρια, μεταξύ των οποίων και η μεταφορά μέρους του ουρανίου στην Κίνα, ζητώντας παράλληλα εγγυήσεις από το Πεκίνο πριν προχωρήσει σε τελική συμφωνία.
Το Ορμούζ ως παγκόσμιο γεωπολιτικό διακύβευμα
Στο επίκεντρο των συνομιλιών παραμένουν τα Στενά του Ορμούζ, απ' όπου διέρχεται σχεδόν το ένα πέμπτο της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου. Από τα τέλη Φεβρουαρίου, όταν ξεκίνησε η μεγάλη στρατιωτική σύγκρουση μετά τα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα κατά του Ιράν, η κυκλοφορία στην περιοχή έχει περιοριστεί δραματικά, προκαλώντας σοβαρές αναταράξεις στις αγορές ενέργειας.
Η Τεχεράνη είχε αρχικά επιμείνει ότι θα διατηρούσε ουσιαστικό έλεγχο στη ναυσιπλοΐα του περάσματος, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις από ΗΠΑ, Ευρώπη και αραβικές χώρες του Κόλπου. Τις τελευταίες ημέρες, πάντως, εμφανίζεται πιο διαλλακτική, εγκαταλείποντας τη ρητορική περί επιβολής διοδίων και κάνοντας λόγο για «υπηρεσίες ναυσιπλοΐας».
Ρούμπιο: «Οι διαφωνίες με το Ιράν αφορούν πλέον λέξεις και διατυπώσεις»
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, έστειλε πάντως σαφές μήνυμα προς την Τεχεράνη ότι η Ουάσιγκτον δεν πρόκειται να αποδεχθεί παρατεταμένο περιορισμό της ναυσιπλοΐας.
«Τα Στενά πρέπει να ανοίξουν και θα ανοίξουν, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο», δήλωσε από την Ινδία, όπου πραγματοποιεί επίσημη επίσκεψη.
Ο Ρούμπιο εμφανίστηκε συγκρατημένα αισιόδοξος για την πορεία των συνομιλιών, σημειώνοντας ότι οι διαφωνίες αφορούν πλέον «λέξεις και διατυπώσεις» του τελικού κειμένου. Ωστόσο, ξεκαθάρισε πως ο Τραμπ θα αποδεχθεί μόνο μια «καλή συμφωνία», αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας κλιμάκωσης αν οι διαπραγματεύσεις αποτύχουν.
Πίεση από το εσωτερικό μέτωπο στις ΗΠΑ
Παράλληλα με τη διεθνή διαπραγμάτευση, ο Αμερικανός πρόεδρος βρίσκεται αντιμέτωπος και με εσωτερικές πολιτικές πιέσεις. Ρεπουμπλικανοί γερουσιαστές με σκληρή στάση απέναντι στο Ιράν, όπως ο Λίντσεϊ Γκρέιαμ και ο Τεντ Κρουζ, εκφράζουν ανοιχτά ανησυχίες ότι η υπό διαμόρφωση συμφωνία δίνει υπερβολικά ανταλλάγματα στην Τεχεράνη και ενδέχεται να ενισχύσει μακροπρόθεσμα την περιφερειακή της επιρροή.
Ο Τραμπ επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στη διατήρηση της πίεσης προς το Ιράν και στην ανάγκη να παρουσιάσει μια διπλωματική επιτυχία ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου. Η παρατεταμένη κρίση έχει ήδη επιβαρύνει την αμερικανική οικονομία μέσω της αύξησης των τιμών καυσίμων, ενώ οι δημοσκοπήσεις δείχνουν σημαντικό μέρος της αμερικανικής κοινής γνώμης να αντιτίθεται στη συνέχιση της πολεμικής εμπλοκής.
Οι περιφερειακές ισορροπίες και ο ρόλος Κατάρ και Πακιστάν
Καθοριστικό ρόλο στις εξελίξεις επιχειρεί να διαδραματίσει το Κατάρ, το οποίο φιλοξενεί τις κρίσιμες συνομιλίες μεταξύ αμερικανικών και ιρανικών αντιπροσωπειών. Στην Ντόχα μετέβησαν κορυφαίοι Ιρανοί αξιωματούχοι, μεταξύ των οποίων ο πρόεδρος του κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ και ο διοικητής της κεντρικής τράπεζας Αμπντολνασέρ Χεματί, με βασικό αντικείμενο την αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Παράλληλα, το Πακιστάν συνεχίζει να λειτουργεί ως διαμεσολαβητής, ενώ αραβικά κράτη του Κόλπου προσπαθούν να αποτρέψουν μια γενικευμένη περιφερειακή ανάφλεξη που θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει συνολικά τη Μέση Ανατολή.
Στο κάδρο παραμένει και το μέτωπο του Λιβάνου. Το Ισραήλ ανακοίνωσε ότι θα εντείνει τις επιχειρήσεις κατά της Χεζμπολάχ μετά από νέες επιθέσεις με drones και ρουκέτες, ενώ η Τεχεράνη απαιτεί να υπάρξει παράλληλη αποκλιμάκωση στον Λίβανο ως μέρος οποιασδήποτε συνολικής συμφωνίας με τις ΗΠΑ.
Το αποτέλεσμα είναι ένα σύνθετο γεωπολιτικό παζλ, όπου η διπλωματία συνυπάρχει με τη στρατιωτική πίεση, και κάθε νέα επίθεση μπορεί να ανατρέψει τις εύθραυστες ισορροπίες της περιοχής.
Πηγή: iefimerida.gr
