Βρίσκεστε εδώ:Αρχική>>Υγεία>>Άγχος, ανησυχία, φόβος, πανικός! Ένα συναίσθημα, τέσσερις λέξεις;
Άγχος, ανησυχία, φόβος, πανικός! Ένα συναίσθημα, τέσσερις λέξεις;
17.09.2018 | 09:56

Άγχος, ανησυχία, φόβος, πανικός! Ένα συναίσθημα, τέσσερις λέξεις;

Συντάκτης:  FM 100 Newsroom
Κατηγορία: Υγεία

Γράφει η Φανή Λούγκλου,
ΜΑ Κλινική Ψυχολόγος - Παιδοψυχολόγος

Όλοι ξέρουμε πώς είναι να φοβόμαστε. Ο φόβος αποτελεί ένα από τα βασικά ανθρώπινα συναισθήματα. Συχνά όμως, χρησιμοποιούμε τους όρους «άγχος», και «φόβος» ως συνώνυμα, σα να δηλώνουν την ίδια κατάσταση. Παρ’ όλα αυτά, οι ψυχολόγοι που μελετούν τα συναισθήματα ορίζουν διαφορετικά την κάθε λέξη. Ως άγχος ορίζεται ένα φοβικό συναίσθημα προσανατολισμένο στο μέλλον.Το άτομο που το νοιώθει έχει την αίσθηση ότι κάτι απρόβλεπτο θα συμβεί και δεν θα είναι σε θέση να το ελέγξει. Με άλλα λόγια, το άγχος είναι ένα ενοχλητικό συναίσθημα που νιώθουμε όταν πιστεύουμεότι ένα αρνητικό γεγονός μπορεί να συμβεί στο μέλλον και δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα για να το εμποδίσουμε.

Τα άτομα που νιώθουν άγχος έχουν την τάση να σκέφτονται διαρκώς την πιθανότητα να συμβεί κάτι ενοχλητικό ή επικίνδυνο. Αυτή η τάση εμμονής με μελλοντικά αρνητικά γεγονότα ονομάζεται ανησυχία. Το άγχος περιλαμβάνει και σωματικά συμπτώματα όπως εφίδρωση, ταχυπαλμία, πονοκέφαλος, κτλ.

Όταν είναι πολύ έντονο δημιουργεί προβλήματα στην καθημερινότητα και την επίδοση του ατόμου. Όμως, το λίγο ή μέτριο άγχος είναι χρήσιμο. Αν δεν αγχωνόμασταν έστω και λίγο, μάλλον δε θα κάναμε τίποτα απ’ όσα θα έπρεπε να κάνουμε. Ποιος ο λόγος να είμαστε στην ώρα μας στη δουλειά, να ντυθούμε ωραία για μια συνάντηση ή να τρώμε υγιεινά αν δε μας νοιάζουν οι συνέπειες της απραξίας; Εν μέρει, το άγχος είναι που μας κινητοποιεί ώστε να δουλεύουμε σκληρά, να προετοιμαζόμαστε για τις προκλήσεις και να προστατευόμαστε από πιθανές απειλές.

Σε αντίθεση με το άγχος, ο φόβος αποτελεί ένα βασικό συναίσθημα που συμβαίνει όταν το άτομο έρχεται αντιμέτωπο με άμεσο, αληθινό ή φανταστικό φόβο. Ο φόβος δημιουργεί μια ξαφνική σωματική αντίδραση που ουσιαστικά έχει ένα σκοπό: να απομακρύνει το άτομο από τον κίνδυνο όσο το δυνατό ταχύτερα. Όταν κάποιος νιώθει φόβο το σώμα του προετοιμάζεται για γρήγορη και επιτυχή απόδραση. Οι καρδιακοί παλμοί και η αρτηριακή πίεση αυξάνονται και μεταφέρουν περισσότερο αίμα στους μεγάλους μύες. Η αναπνοή επιταχύνεται για να βελτιώσει την παροχή οξυγόνου σε όλο το σώμα. Επιπλέον,το άτομο ιδρώνει για να ρίξει τη θερμοκρασία του σώματος και να ενεργήσει πιο αποτελεσματικά. Στην πραγματικότητα, όλα αυτά τα συμπτώματα του φόβου διευκολύνουν την απόδραση και αυξάνουν τις πιθανότητες επιβίωσης όταν ερχόμαστε αντιμέτωποι με κάποιο κίνδυνο.

Ο πανικός είναι κλινική ορολογία που περιγράφει τον έντονο φόβο που συμβαίνει χωρίς να υπάρχει ρεαλιστικός κίνδυνος. Το άτομο μπορεί να νιώσει πανικό όταν πρέπει να αντιμετωπίσει μια κατάσταση που του προκαλεί φόβο (π.χ. να μιλήσει μπροστά σε κόσμο, να βρεθεί σε κάποιο ψηλό σημείο, να δει ένα φίδι), ή ξαφνικά χωρίς φανερό ερέθισμα.

Γενικά, θα πρέπει να θυμόμαστε:

1. Το άγχος και ο φόβος είναι φυσιολογικά συναισθήματα που εμφανίζονται κάποιες στιγμή σε όλους.

2. Και τα δύο συναισθήματα είναι χρονικά περιορισμένα. Παρόλο πουνοιώθουμε ότι κρατούν για πάντα, η αλήθεια είναι ότι μειώνονται με το χρόνο.

3. Το άγχος και ο φόβος είναι βοηθητικά συναισθήματα γιατί μας προετοιμάζουν για μελλοντικές απειλές και μας προστατεύουν από κινδύνους.

Επομένως ο στόχος δεν είναι να τα ξεφορτωθούμε τελείω αλλά να τα μειώσουμε σε επίπεδα που δε δυσκολεύουν την καθημερινή μας ζωή.

Κοινωνικό άγχος και κοινωνική φοβία

Το κοινωνικό άγχος αναφέρεται στην τάση να νιώθουμε νευρικοί ή άβολα σε κάποιες κοινωνικές καταστάσεις, συνήθως εξαιτίας του φόβου να μην πούμε ή κάνουμε κάτι ανόητο, να μην κάνουμε κακή εντύπωση ή να μη μας κρίνουν αρνητικά οι άλλοι. Ως κοινωνική κατάσταση ορίζεται οποιαδήποτε περίσταση μας φέρνει σε επαφή με άλλους ανθρώπους (π.χ. ζητάμε ραντεβού από κάποιον, δίνουμε μια ομιλία, μιλάμε στο τηλέφωνο, πάμε σε ένα πάρτι, είμαστε σε ένα συμβούλιο, επιστρέφουμε κάτι στο κατάστημα απ’ όπου το πήραμε, συστηνόμαστε, κτλ.). Το κοινωνικό άγχος δεν εμφανίζεται απαραίτητα σε όλες τις περιστάσεις. Κάποιοι νιώθουν άβολα σε δομημένες κοινωνικές δραστηριότητες (π.χ. μια επαγγελματική συνάντηση ή μια ομιλία) και άλλοι σε μη δομημένες (π.χ. πάρτι), όπου πρέπει να συμπεριφερθούν αυθόρμητα. Επιπλέον, διαφέρει και η ένταση του συναισθήματος καθώς και το φάσμα των κοινωνικών περιστάσεων.

Κάποιες προσωπικότητες είναι πιο πιθανό να εμφανίσουν κοινωνικό άγχος.Συχνά άνθρωποι που τους χαρακτηρίζει η ντροπή, η εσωστρέφεια ή/και η τελειομανία είναι πιο πιθανό να βιώσουν μία εμπειρία κοινωνικού άγχους.Τα ντροπαλά άτομα νιώθουν άβολα σε κάποιες κοινωνικές καταστάσεις, ειδικά σε αυτές που πρέπει να συναναστραφούν με άλλους. Οι εσωστρεφείς, είναι πιο ήσυχοι, πιο αποτραβηγμένοι και προτιμούν να είναι μόνοι τους, χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα πως νιώθουν άγχος ή φόβο. Τέλος, η τελειομανία σχετίζεται με την τάση να έχει το άτομο υπερβολικά υψηλές προσδοκίες από τον εαυτό του καθώς και με το φόβο ότι οι άλλοι θα καταλάβουν τα «μειονεκτήματά» του.

Το κοινωνικό άγχος δυσκολεύει τη δημιουργία και τη διατήρηση υγιών σχέσεων, σε κάθε τομέα (επαγγελματικό, προσωπικό, κτλ.). Για κάποιους, ακόμα και οι πιο βασικές κοινωνικές συναναστροφές είναι πολύ δύσκολες. Μπορεί το άγχος να είναι πιο διαχειρίσιμο γύρω από κοντινούς ανθρώπους ή γνωστούς, αλλά σε πολλές περιπτώσεις μπορεί να επιδεινώνεται καθώς η σχέση προχωρά.

Όταν το κοινωνικό άγχος είναι ιδιαίτερα έντονο, μπορεί να εξελιχθεί σε κοινωνική φοβία (ή διαταραχή κοινωνικού άγχους) και θεωρείται μια από τις αγχώδεις διαταραχές που αναγνωρίζονται από την Αμερικανική Ψυχιατρική Εταιρία. Το κοινωνικό άγχος και η κοινωνική φοβία οδηγούν σε επιπλέον προβλήματα που δυσκολεύουν την καθημερινότητα και τις σχέσεις:.

Προκειμένου να γίνει διάγνωση, χρειάζεται το άτομο να πληροί κάποια πολύ συγκεκριμένα κριτήρια.

Το κοινωνικό άγχος και η κοινωνική φοβία οδηγούν σε επιπλέον προβλήματα που δυσκολεύουν την καθημερινότητα και τις σχέσεις.

1. Κρίσεις πανικού
2. Τελειομανία
3. Κατάθλιψη
4. Προβλήματα με την εικόνα του σώματος
5. Καταχρήσεις
6. Θυμός και έλλειψη εμπιστοσύνης

Προκειμένου να γίνει διάγνωση, χρειάζεται το άτομο να πληροί κάποια πολύ συγκεκριμένα κριτήρια.

Θυμός και έλλειψη εμπιστοσύνης. Η αντιμετώπιση του κοινωνικού άγχους και της κοινωνικής φοβίας περιλαμβάνει ψυχοθεραπεία και φαρμακευτική αγωγή. Στην ψυχοθεραπεία, συγκεκριμένες στρατηγικές έχουν αποδειχτεί ιδιαίτερα αποτελεσματικές σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα.

1. Στρατηγικές έκθεσης: το άτομο διδάσκεται πώς να αντιμετωπίζει τη φοβική κατάσταση σταδιακά, και εκτίθεται σε κομμάτια αυτής ή και σε ολόκληρη την κατάσταση ξανά και ξανά, μέχρι να μη νιώθει φόβο.

2. Η γνωστική ψυχοθεραπεία αντιμετωπίζει τις σκέψεις που προκαλούν τα φοβικά συναισθήματα και τις αντικαθιστά με πιο ρεαλιστικές σκέψεις.

3. Διδασκαλία κοινωνικών δεξιοτήτων και επικοινωνίας.

Γενικά, θα πρέπει να θυμόμαστε:
1. Το άγχος και ο φόβος είναι φυσιολογικά συναισθήματα που εμφανίζονται κάποιες στιγμές ή σε όλους.

2. Και τα δύο συναισθήματα είναι χρονικά περιορισμένα. Παρόλο πουνοιώθουμε ότι κρατούν για πάντα, η αλήθεια είναι ότι μειώνονται με το χρόνο.

3. Το άγχος και ο φόβος είναι βοηθητικά συναισθήματα γιατί μας προετοιμάζουν για μελλοντικές απειλές και μας προστατεύουν από κινδύνους.

Επομένως ο στόχος δεν είναι να τα ξεφορτωθούμε τελείωςαλλά να τα μειώσουμε σε επίπεδα που δε δυσκολεύουν την καθημερινή μας ζωή.

4. Το κοινωνικό άγχος και η κοινωνική φοβία εμποδίζουν την καθημερινότητα και συχνά χρήζουν αντιμετώπιση από ειδικούς.

 

gunaika banner new

youtube channel

Πώς χαρακτηρίζετε τους χειρισμούς της ελληνικής κυβέρνησης στο θέμα των Ελλήνων στρατιωτικών που κρατούνται στην Τουρκία;

Θετικούς(8.5%)
Αρνητικούς(80.9%)
Δεν ξέρω / Δεν απαντώ(10.6%)
Συνολικές ψήφοι: 47
Η ψηφοφορία για αυτό το δημοψήφισμα έχει λήξει ενεργό: Απριλίου 27, 2018