Η Ελένη Γκατζογιάννη έζησε με τα πέντε παιδιά της στη Λια Θεσπρωτίας, ενώ ο σύζυγός της είχε μεταναστεύσει στις Ηνωμένες Πολιτείες. Στη διάρκεια του Εμφυλίου και ενώ το χωριό βρισκόταν υπό τον έλεγχο των ανταρτών του Δημοκρατικού Στρατού, πληροφορήθηκε ότι τα παιδιά θα τα έπαιρναν οι αντάρτες και οργάνωσε κρυφά τη διαφυγή τους προς την περιοχή που ήλεγχε ο Ελληνικός Στρατός.
Τέσσερα από τα παιδιά κατόρθωσε να τα φυγαδεύσει μια νύχτα. Η ίδια συνελήφθη γι’ αυτή της την πράξη, οδηγήθηκε σε ανταρτοδικείο και εκτελέστηκε το 1948.
Ο γιος της Νίκος ήταν τότε οκτώ ετών. Έφυγε από το χωριό μέσα στη νύχτα και δεν την ξαναείδε ποτέ.
Έφτασε στην Αμερική σε ηλικία δέκα ετών χωρίς να γνωρίζει ούτε μία λέξη αγγλικά. Χρόνια αργότερα εργάστηκε στη Wall Street Journal και στους New York Times, ερεύνησε την αμερικανική Μαφία, το οργανωμένο έγκλημα και την υπόθεση Γουότεργκεϊτ, ενώ συνέβαλε στις αποκαλύψεις για τη διαφθορά του τότε αντιπροέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών Σπίρο Άγκνιου, ο οποίος οδηγήθηκε σε παραίτηση.
Πίσω όμως από κάθε έρευνα υπήρχε εκείνη που δεν είχε καν ξεκινήσει!
Το 1980 εγκατέλειψε τους New York Times και αφιερώθηκε στην αναζήτηση της αλήθειας για την Ελένη, τη μάνα του!
Βρήκε χωριανούς, πρώην αντάρτες, αξιωματικούς και ανθρώπους που γνώριζαν όσα είχαν συμβεί. Η έρευνα τον οδήγησε από την Ελλάδα έως την Πολωνία, την Ουγγαρία, τη Ρωσία και τη Βουλγαρία.
Από αυτή την έρευνα γεννήθηκε η «Ελένη», το εμβληματικό βιβλίο που έχει ως επίκεντρο την αληθινή ιστορία της μητέρας του που βρήκε φρικτό θάνατο από τον Δημοκρατικό Στρατό, στα χρόνια του Εμφυλίου!
Το βιβλίο που μεταφράστηκε σε περισσότερες από 30 γλώσσες, διαβάστηκε σε ολόκληρο τον κόσμο, συζητήθηκε όσο λίγα στην ελληνική κοινωνία και μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο, με τον Τζον Μάλκοβιτς στον ρόλο του Νίκου Γκατζογιάννη.
Ο Νίκος Γκατζογιάννης επισκέφθηκε για πρώτη φορά τη Λήμνο, με αφορμή τη βάφτιση του εγγονού του επί σαράντα χρόνια φίλου του, Αντώνη Διαματάρη.
Συναντηθήκαμε στο ξενοδοχείο « Villa Αφροδίτη» γι αυτή τη συνέντευξη, το περασμένο Σάββατο, το απόγευμα και κατά τη διάρκεια της, επέστρεψε στις σκληρότερες σελίδες της ζωής του.
Συγκινήθηκε όταν μιλούσε για τη μητέρα του! Μίλησε για την τελευταία εικόνα που κράτησε από εκείνη, τη νυχτερινή φυγή των παιδιών, την πολυετή έρευνα για την εκτέλεσή της και τη συνάντηση με έναν από τους ανθρώπους που συμμετείχαν στο «δικαστήριο» που την καταδίκασε.
Αποκάλυψε ότι πήγε να τον συναντήσει έχοντας ακόμη και τη σκέψη να τον σκοτώσει. Δεν το έκανε.
«Η μάνα μου δεν με έκανε φονιά», λέει!
Συγχώρησε ποτέ; Τι του είπε ο άνθρωπος που έδωσε εντολή να δολοφονηθεί η Ελένη; Τι ήταν εκείνο που σταμάτησε τελικά την εκδίκηση; Και πόσο μίσος μπορεί να επιβιώσει μέσα σε έναν άνθρωπο επί οκτώ δεκαετίες;
Στη συνέντευξη ο Νίκος Γκατζογιάννης μιλά ακόμη για τις αντιδράσεις που προκάλεσαν στην Ελλάδα το βιβλίο και η κινηματογραφική «Ελένη», για τη στάση της ελληνικής Αριστεράς, για τα εγκλήματα του Εμφυλίου και για την πεποίθησή του ότι η χώρα δεν έχει αναμετρηθεί πλήρως με εκείνη την περίοδο.
«Η ιστορία της μητέρας σας και όλα όσα ακολούθησαν σας έκαναν αντικομμουνιστή;»
Ακούστε την απάντησή του όπως κι όλη την πολύ ενδιαφέρουσα συνέντευξη του Νίκου Γκατζογιάννη.
